Η μυωπία στα παιδιά εμφανίζεται όλο και συχνότερα και πολλές φορές ξεκινά ήδη από μικρή ηλικία. Όσο νωρίτερα εμφανιστεί, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να εξελιχθεί σε υψηλότερους βαθμούς μυωπίας κατά την εφηβεία και την ενήλικη ζωή.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί ειδικοί φακοί γυαλιών για τον έλεγχο της εξέλιξης της μυωπίας (myopia management). Σε αντίθεση με τα συμβατικά γυαλιά, τα οποία διορθώνουν την όραση, οι συγκεκριμένοι φακοί έχουν επιπλέον στόχο να επιβραδύνουν την εξέλιξη της μυωπίας και την αύξηση του αξονικού μήκους του ματιού.
Πώς λειτουργούν;
Οι νεότεροι φακοί ελέγχου της μυωπίας χρησιμοποιούν ειδικές οπτικές τεχνολογίες, όπως DIMS (Defocus Incorporated Multiple Segments) και HALT (Highly Aspherical Lenslet Target).
Το κεντρικό τμήμα του φακού παρέχει την κατάλληλη διόρθωση ώστε το παιδί να βλέπει καθαρά. Γύρω από αυτό υπάρχουν ειδικά σχεδιασμένες μικροσκοπικές οπτικές ζώνες (lenslets), οι οποίες δημιουργούν ταυτόχρονα ένα ελεγχόμενο μυωπικό defocus.
Το οπτικό αυτό ερέθισμα έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει την υπερβολική επιμήκυνση του οφθαλμού, η οποία αποτελεί τον βασικό ανατομικό μηχανισμό εξέλιξης της παιδικής μυωπίας.
Πόσο αποτελεσματικά είναι;
Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι σύγχρονοι ειδικοί φακοί για τον έλεγχο της μυωπίας μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά τόσο την αύξηση των βαθμών της μυωπίας όσο και την επιμήκυνση του αξονικού μήκους του οφθαλμού.
Ανάλογα με την τεχνολογία των φακών, την ηλικία του παιδιού και τον χρόνο καθημερινής χρήσης, σε μελέτες έχει καταγραφεί μείωση της εξέλιξης της μυωπίας περίπου κατά 50–65%, ενώ σε ορισμένες μελέτες και ομάδες παιδιών η αποτελεσματικότητα έχει προσεγγίσει το 67%, σε σύγκριση με τα συμβατικά μονοεστιακά γυαλιά.
Η ανταπόκριση, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλα τα παιδιά. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντική η τακτική παρακολούθηση τόσο της διάθλασης όσο και του αξονικού μήκους του οφθαλμού, ώστε να αξιολογείται αντικειμενικά η αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
Γιατί είναι σημαντικό να επιβραδύνουμε τη μυωπία;
Η μυωπία δεν αποτελεί μόνο ένα διαθλαστικό πρόβλημα που διορθώνεται με ισχυρότερα γυαλιά.
Όσο αυξάνεται η μυωπία και το αξονικό μήκος του οφθαλμού, τόσο αυξάνεται μακροπρόθεσμα και ο κίνδυνος εμφάνισης ορισμένων οφθαλμικών παθήσεων, όπως η μυωπική εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς και το γλαύκωμα.
Στόχος επομένως του myopia management δεν είναι απλώς να μειώσουμε την ανάγκη για ισχυρότερα γυαλιά, αλλά κυρίως να περιορίσουμε όσο περισσότερο μπορούμε την επιμήκυνση του οφθαλμού κατά τα χρόνια ανάπτυξης του παιδιού.
Ποια παιδιά μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα γυαλιά;
Οι ειδικοί φακοί μπορούν να αποτελέσουν μία απλή και μη επεμβατική επιλογή για πολλά παιδιά με εξελισσόμενη μυωπία, καθώς χρησιμοποιούνται στην καθημερινότητα όπως ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιών.
Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου πρέπει να γίνεται μετά από ολοκληρωμένο οφθαλμολογικό έλεγχο, λαμβάνοντας υπόψη:
- την ηλικία έναρξης της μυωπίας
- τον βαθμό και τον ρυθμό εξέλιξής της
- το αξονικό μήκος του οφθαλμού
- το οικογενειακό ιστορικό μυωπίας
- τις καθημερινές συνήθειες του παιδιού.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο έχει ο επαρκής χρόνος σε εξωτερικούς χώρους και η αποφυγή πολύωρης συνεχόμενης εργασίας σε κοντινή απόσταση.
Έγκαιρη αντιμετώπιση και συστηματική παρακολούθηση
Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί ένα παιδί με αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης της μυωπίας, τόσο νωρίτερα μπορεί να σχεδιαστεί ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρακολούθησης και αντιμετώπισης.
Η μέτρηση του αξονικού μήκους αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο, καθώς μας επιτρέπει να παρακολουθούμε όχι μόνο τους βαθμούς της μυωπίας αλλά και την πραγματική ανάπτυξη του οφθαλμού.
Σήμερα, λοιπόν, ο στόχος δεν είναι πλέον μόνο να δώσουμε στο παιδί τα κατάλληλα γυαλιά ώστε να βλέπει καθαρά. Με τις σύγχρονες μεθόδους myopia management μπορούμε να προσπαθήσουμε να επιβραδύνουμε την εξέλιξη της μυωπίας και την επιμήκυνση του οφθαλμού σε βάθος χρόνου.